Τι είναι η βλαισοπλατυποδία και πώς επηρεάζει μικρούς και μεγάλους – Ο Ιωάννης Γιαννακόπουλος, Ορθοπεδικός στην Αθήνα, εξηγεί

Έχετε παρατηρήσει το παιδί σας να περπατά με τα πέλματα στραμμένα προς τα έξω ή να κουράζεται εύκολα κατά τη διάρκεια της βάδισης; Μήπως αισθάνεστε εσείς οι ίδιοι πόνο στα πέλματα, τα γόνατα ή τη μέση μετά από ορθοστασία ή περπάτημα; Αν ναι, τότε ίσως αντιμετωπίζετε μια συχνή ορθοπεδική πάθηση που ονομάζεται βλαισοπλατυποδία. Πρόκειται για έναν συνδυασμό πλατυποδίας (πτώση της ποδικής καμάρας) και βλαισότητας πτέρνας (κλίση της πτέρνας προς τα έξω), που μπορεί να επηρεάσει τόσο τα παιδιά όσο και τους ενήλικες. Η βλαισοπλατυποδία σε παιδιά είναι από τις πιο συχνές ανατομικές παραλλαγές που παρατηρούνται κατά την ανάπτυξη, ενώ η βλαισοπλατυποδία σε ενήλικες μπορεί να προκαλέσει σημαντική δυσφορία και λειτουργικούς περιορισμούς στην καθημερινότητα. Σε αυτό το άρθρο θα μάθετε τι είναι η βλαισοπλατυποδία, ποια είναι τα αίτια και τα συμπτώματά της, πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί, καθώς και απαντήσεις σε βασικές ερωτήσεις που απασχολούν γονείς και ασθενείς.

Βλαισοπλατυποδία- Τι είναι;

Η βλαισοπλατυποδία είναι μια πάθηση του ποδιού που χαρακτηρίζεται από την πτώση της ποδικής καμάρας (πλατυποδία) σε συνδυασμό με την βλαισότητα της πτέρνας, δηλαδή την κλίση της προς τα έξω. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν συνδυασμό δυο παραμορφώσεων που αλλοιώνουν την ευθυγράμμιση του άκρου ποδός.

Αίτια 

Η βλαισοπλατυποδία μπορεί να προκύψει από διάφορους παράγοντες, είτε μεμονωμένους είτε σε συνδυασμό, επηρεάζοντας τη φυσιολογική λειτουργία του ποδιού. Η αναγνώριση των αιτιών είναι καθοριστική για τη σωστή αντιμετώπιση και πρόληψη περαιτέρω επιπλοκών.

• Συγγενή αίτια: Πολλά παιδιά γεννιούνται με μια φυσιολογική χαλάρωση των συνδέσμων και ατελή ανάπτυξη της ποδικής καμάρας. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η κατάσταση αυτή βελτιώνεται με την ανάπτυξη. Ωστόσο, όταν η βλαισοπλατυποδία επιμένει ή επιδεινώνεται, τότε χρειάζεται αξιολόγηση.
• Κληρονομικότητα: Αν ένας ή και οι δύο γονείς έχουν ιστορικό πλατυποδίας ή βλαισότητας πτέρνας, οι πιθανότητες να εμφανιστεί και στο παιδί είναι αυξημένες. Η γενετική προδιάθεση επηρεάζει σημαντικά την ανατομία του άκρου ποδός.
• Νευρομυϊκές διαταραχές: Παθήσεις όπως η εγκεφαλική παράλυση ή μυοπάθειες, που περιορίζουν την ομαλή λειτουργία των μυών και των νεύρων, μπορούν να οδηγήσουν σε παραμόρφωση της ποδικής καμάρας και σε πτώση της πτέρνας προς τα έξω.
• Μετατραυματικά αίτια: Κακώσεις, κατάγματα ή σοβαρά διαστρέμματα στο πόδι μπορούν να προκαλέσουν μηχανικές αλλοιώσεις που οδηγούν σε δευτεροπαθή βλαισοπλατυποδία, ιδίως όταν δεν αντιμετωπιστούν σωστά.
• Ρευματικά και φλεγμονώδη νοσήματα: Παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα επηρεάζουν τις αρθρώσεις και τη σταθερότητα του ποδιού, οδηγώντας συχνά σε πτώση της καμάρας και μεταβολή της στάσης της πτέρνας.
• Παχυσαρκία: Η αυξημένη φόρτιση που δέχεται το πέλμα σε περιπτώσεις υπερβολικού σωματικού βάρους επιβαρύνει τους συνδέσμους και τους τένοντες, καθιστώντας τους πιο ευάλωτους στην κατάρρευση της καμάρας.
• Ακατάλληλα υποδήματα: Η έλλειψη σωστής υποστήριξης του ποδιού – ιδιαίτερα σε μικρές ηλικίες που το πέλμα είναι υπό ανάπτυξη – μπορεί να συμβάλλει στην εξέλιξη της βλαισοπλατυποδίας, ιδίως όταν συνδυάζεται με έντονη δραστηριότητα ή γονιδιακή προδιάθεση.

Συμπτώματα

Η βλαισοπλατυποδία παρουσιάζει ένα ευρύ φάσμα συμπτωμάτων που εξαρτώνται από την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και τη σοβαρότητα της παραμόρφωσης. Σε ελαφριές περιπτώσεις, το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται καθόλου την πάθηση, ενώ σε πιο προχωρημένα στάδια, τα συμπτώματα μπορεί να είναι ιδιαίτερα ενοχλητικά και να επηρεάζουν την καθημερινότητα.

Τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα περιλαμβάνουν:

• Πόνο στα πέλματα, στον ταρσιαίο σωλήνα ή στην ποδοκνημική άρθρωση, ειδικά μετά από πολύωρη ορθοστασία ή περπάτημα.
• Αίσθημα κόπωσης ή βάρους στα κάτω άκρα, ακόμα και μετά από μέτρια άσκηση.
• Καύσο ή κράμπες, ιδιαίτερα το βράδυ ή μετά από δραστηριότητες.
• Δυσκολία στο τρέξιμο ή στις αθλητικές δραστηριότητες, κυρίως σε παιδιά.
• Ορατή πτώση της ποδικής καμάρας, που γίνεται εμφανής όταν το άτομο στέκεται όρθιο.
• Βλαισότητα πτέρνας, δηλαδή απόκλιση της φτέρνας προς τα έξω.
• Ανομοιόμορφη φθορά των υποδημάτων, κυρίως στην εσωτερική πλευρά της πτέρνας.

Σε προχωρημένες περιπτώσεις, η αλλοίωση της ευθυγράμμισης μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενή προβλήματα όπως:

• Πόνο στο γόνατο, λόγω κακής φόρτισης της άρθρωσης.
• Πόνο στο ισχίο ή τη μέση, εξαιτίας διαταραχής στη συνολική μηχανική της βάδισης.

Βλαισοπλατυποδία- Αντιμετώπιση 

Η θεραπευτική προσέγγιση για τη βλαισοπλατυποδία εξαρτάται από πολλούς παράγοντες, όπως η ηλικία του ασθενούς, η σοβαρότητα της παραμόρφωσης και η ένταση των συμπτωμάτων. Η έγκαιρη διάγνωση είναι καθοριστική, καθώς πολλές ήπιες περιπτώσεις μπορούν να αντιμετωπιστούν συντηρητικά. Ωστόσο, σε πιο προχωρημένες ή επώδυνες μορφές, η χειρουργική επέμβαση αποτελεί την πιο ουσιαστική και οριστική λύση.

Συντηρητική Αντιμετώπιση

• Ορθοπεδικά πέλματα: Ειδικά ορθώτικά πέλματα που κατασκευάζονται εξατομικευμένα με βάση το πελματογράφημα που πραγματοποιείται από τον Δρ. Ιωάννη Γιαννακόπουλο, προσφέρουν μηχανική υποστήριξη στην ποδική καμάρα και μειώνουν το φορτίο στις αρθρώσεις.
• Φυσικοθεραπεία: Ασκήσεις ενδυνάμωσης και διατάσεις βοηθούν στη βελτίωση της μυϊκής ισορροπίας και της στάσης του ποδιού.
• Απώλεια βάρους: Σε περιπτώσεις παχυσαρκίας, η μείωση του σωματικού βάρους ελαττώνει την πίεση που δέχεται το πόδι.

Χειρουργική Αντιμετώπιση – Διαδερμικές τεχνικές ελάχιστης επεμβατικότητας

Η χειρουργική αντιμετώπιση της βλαισοπλατυποδίας αποτελεί λύση όταν η συντηρητική θεραπεία δεν αποδίδει ή όταν η παραμόρφωση είναι προχωρημένου σταδίου, προκαλώντας σοβαρό λειτουργικό περιορισμό, έντονο πόνο ή επιδείνωση της κινητικότητας. Οι επεμβάσεις αποσκοπούν στη διόρθωση της μηχανικής ανισορροπίας, την αποκατάσταση της ποδικής καμάρας και την ανακούφιση από τα συμπτώματα, προσφέροντας μακροπρόθεσμα λειτουργικό και αισθητικό αποτέλεσμα. Ανάλογα με το περιστατικό και την ηλικία του ασθενούς, ο ορθοπεδικός μπορεί να προτείνει μία ή συνδυασμό των παρακάτω τεχνικών:

• Διαδερμικές Οστεοτομίες: Πρόκειται για χειρουργικές παρεμβάσεις ελάχιστης επεμβατικότητας που περιλαμβάνουν ειδικά υπολογισμένες μικρές τομές και μεταθέσεις οστών του άκρου ποδός, με στόχο τη διόρθωση της μηχανικής ευθυγράμμισης του ποδιού. Η τεχνική αυτή στοχεύει στην ανακατανομή των δυνάμεων που ασκούνται κατά τη βάδιση, στη σταθεροποίηση της ποδικής καμάρας και στην ανακούφιση από τον χρόνιο πόνο.

• Τενοντομεταφορές: Πρόκειται για χειρουργικές τεχνικές που περιλαμβάνουν τη μετακίνηση υγιών τενόντων από μία ανατομική θέση σε άλλη, ώστε να ενισχυθούν ή να αντικατασταθούν εξασθενημένοι ή μη λειτουργικοί τένοντες. Η τενοντομεταφορά βελτιώνει τη δυναμική σταθερότητα και την ευθυγράμμιση του ποδιού, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υπάρχει ασυμμετρία ή αδυναμία των μυών. Αποτελεί ιδανική επιλογή για νεότερους ασθενείς με καλή μυϊκή και νευρολογική λειτουργία, στους οποίους επιδιώκεται η διατήρηση ή αποκατάσταση της φυσιολογικής κινητικότητας χωρίς τη χρήση εμφυτευμάτων.
• Διορθωτική αρθρόδεση: Χρησιμοποιείται σε προχωρημένα στάδια βλαισοπλατυποδίας, όπου οι αρθρώσεις έχουν υποστεί σημαντική εκφύλιση ή μη αναστρέψιμη βλάβη. Η διορθωτική αρθρόδεση αφορά τη μόνιμη ένωση δύο ή περισσότερων οστών για σταθεροποίηση. Η μέθοδος στοχεύει στη μείωση του πόνου, στην αποκατάσταση της στήριξης και στη διατήρηση της λειτουργικότητας του ποδιού, ειδικά σε ενήλικες με προχωρημένη παραμόρφωση και περιορισμένη κινητικότητα.

Βλαισοπλατυποδία- Γιατί να μας εμπιστευτείτε

Η αντιμετώπιση παθήσεων του άκρου ποδός, και ιδιαίτερα πολύπλοκων καταστάσεων όπως η βλαισοπλατυποδία, απαιτεί βαθιά γνώση της ανατομίας, χειρουργική ακρίβεια και πολυετή εμπειρία. Ο Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος είναι πιστοποιημένος από τη Γερμανική Εταιρεία Χειρουργικής Ποδοκνημικής και Άκρου Ποδός (German Foot and Ankle Society – GFFC e.V.) ως Expert. Διαθέτει πολυετή εμπειρία σε όλο το φάσμα της Χειρουργικής Ποδοκνημικής και Άκρου Ποδός, έχοντας διαχειριστεί μεγάλο όγκο απαιτητικών περιστατικών. Το ιδιαίτερο χειρουργικό του ενδιαφέρον επικεντρώνεται σε αρθροσκοπικές και ενδοσκοπικές επεμβάσεις της ποδοκνημικής άρθρωσης, στις τεχνικές ελάχιστης παρεμβατικότητας (MIS Foot & Ankle Surgery, MICO, DMMO), στις οστεοτομίες, στις αρθροδέσεις και στην αρθροπλαστική της ποδοκνημικής.

Συχνές Ερωτήσεις

Είναι φυσιολογικό το παιδί μου να έχει βλαισοπλατυποδία;

Ναι, μέχρι την ηλικία των 6-7 ετών, πολλά παιδιά εμφανίζουν βλαισότητα και πλατυποδία λόγω ανωριμότητας του μυοσκελετικού συστήματος. Αν τα συμπτώματα επιμένουν ή επιδεινώνονται, απαιτείται αξιολόγηση από ορθοπεδικό.

Διορθώνεται η βλαισοπλατυποδία μόνη της;

Σε πολλές περιπτώσεις παιδιών, η βλαισοπλατυποδία βελτιώνεται σταδιακά με την ανάπτυξη. Όμως, σε περιπτώσεις που προκαλεί πόνο ή εμμένει, απαιτείται παρέμβαση.

Τα ορθοπεδικά πέλματα βοηθούν πραγματικά;

Ναι, όταν κατασκευάζονται εξατομικευμένα και η παραμόρφωση είναι εύκαμπτη, μπορούν να βελτιώσουν τη στάση του ποδιού, να μειώσουν τα συμπτώματα και να προλάβουν περαιτέρω επιδείνωση.

Πότε είναι απαραίτητη η χειρουργική επέμβαση;

Όταν η παραμόρφωση είναι σοβαρή, προκαλεί έντονα συμπτώματα ή δεν ανταποκρίνεται στη συντηρητική αγωγή.

Μπορεί η βλαισοπλατυποδία να προκαλέσει άλλες ορθοπεδικές παθήσεις;

Ναι, η κακή ευθυγράμμιση του ποδιού μπορεί να επηρεάσει το γόνατο, το ισχίο ή και τη σπονδυλική στήλη, προκαλώντας χρόνιους πόνους.

Αν υποφέρετε από πόνους στο πέλμα, δυσκολία στη βάδιση ή παραμόρφωση του ποδιού, μην διστάσετε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Κλείστε σήμερα το ραντεβού σας.

Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος, MD, PhD, MHCM

Ορθοπεδικός Χειρουργός – Αθλητίατρος

Διευθυντής Ορθοπεδικής Κλινικής Χειρουργικής Κάτω Άκρων και Ρομποτικής Χειρουργικής Ιατρικό Κέντρο Αθηνών

Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κολωνίας, Γερμανίας

Master of Science Διοίκηση Μονάδων Υγείας , Πανεπιστήμιο Κύπρου

τ. Αν. Διευθυντής Πιστοποιημένου Κέντρου Αρθροπλαστικής Ισχίου & Γόνατος και Χειρουργικής Γόνατος,

τ. Διευθυντής Τμήματος Χειρουργικής Ποδοκνημικής και Άκρου Ποδός, Municipal Hospital Nettetal Germany

Λεωφόρος Κηφισίας 56 & Δελφών, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Μαρούσι

Τηλέφωνα Επικοινωνίας: 6981105000