Ο Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος εξηγεί τι είναι οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου
Οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου μπορεί να ευθύνονται για τον πόνο στην ποδοκνημική που επιμένει μετά από ένα διάστρεμμα ή άλλον τραυματισμό. Αφορούν τον αρθρικό χόνδρο και το υποκείμενο οστό και μπορεί να συνοδεύονται από πρήξιμο, δυσκολία στη βάδιση και περιορισμό της αθλητικής σας δραστηριότητας. Ο Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος, Ορθοπεδικός Χειρουργός & Αθλητίατρος στην Αθήνα, εξηγεί τι είναι οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου, πώς εκδηλώνονται και ποιες θεραπευτικές επιλογές υπάρχουν για την αντιμετώπισή τους.
Τι είναι οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου;
Οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου είναι εντοπισμένες αλλοιώσεις της αρθρικής του επιφάνειας, οι οποίες αφορούν τον χόνδρο και το οστό που βρίσκεται ακριβώς κάτω από αυτόν, το λεγόμενο υποχόνδριο οστό. Εντοπίζονται συνήθως στον θόλο του αστραγάλου, δηλαδή στην ανώτερη αρθρική επιφάνειά του. Ο αστράγαλος είναι το οστό του άκρου ποδός που αρθρώνεται με την κνήμη και την περόνη, σχηματίζοντας την ποδοκνημική άρθρωση. Η ανώτερη αρθρική επιφάνειά του, γνωστή ως θόλος του αστραγάλου, καλύπτεται από χόνδρο, ο οποίος μειώνει την τριβή κατά την κίνηση και βοηθά στην ομαλή κατανομή των φορτίων κατά τη βάδιση και την άθληση.
Οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου διαφέρουν ως προς το μέγεθος, το βάθος και τη σταθερότητά τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις, οι αλλοιώσεις εντοπίζονται κυρίως στο υποχόνδριο οστό, ενώ ο χόνδρος παραμένει ακέραιος. Σε άλλες, μπορεί να σχηματιστούν υποχόνδριες κύστεις ή να αποσταθεροποιηθεί και να αποσπαστεί ένα τμήμα χόνδρου μαζί με το υποκείμενο οστό.
Ποια είναι τα αίτια;
Οι οστεοχόνδρινες βλάβες του αστραγάλου συνδέονται συχνά με τραυματισμούς της ποδοκνημικής όπως είναι το διάστρεμμα ή το κάταγμα. Κατά τον τραυματισμό, οι δυνάμεις που ασκούνται στην άρθρωση μπορούν να προκαλέσουν βλάβη τόσο στον αρθρικό χόνδρο όσο και στο υποκείμενο οστό. Η βλάβη αυτή μπορεί να συνυπάρχει με κάκωση των συνδέσμων και να μη γίνει αντιληπτή κατά την αρχική αξιολόγηση.
Ωστόσο, μπορεί να εμφανιστούν και χωρίς να έχει προηγηθεί κάποιος αναγνωρίσιμος τραυματισμός. Οι επαναλαμβανόμενοι μικροτραυματισμοί και η χρόνια μηχανική καταπόνηση ενδέχεται να συμβάλλουν στην ανάπτυξή τους, ενώ η αστάθεια της ποδοκνημικής και οι διαταραχές ευθυγράμμισης μπορούν να επιβαρύνουν την αρθρική επιφάνεια μεταβάλλοντας την κατανομή των φορτίων. Η ακριβής αιτία δεν είναι πάντοτε σαφής και διερευνάται με βάση το ιστορικό, την κλινική εξέταση και τα απεικονιστικά ευρήματα.
Συμπτώματα
Το συχνότερο σύμπτωμα είναι ο βαθύς πόνος στην ποδοκνημική, που συνήθως επιδεινώνεται κατά τη βάδιση, το τρέξιμο ή τα άλματα. Μετά από ένα διάστρεμμα, ο πόνος μπορεί να επιμένει ακόμη και όταν τα αρχικά συμπτώματα έχουν υποχωρήσει ή να γίνεται ξανά αισθητός κατά την επιστροφή στην άθληση. Ο πόνος μπορεί να συνοδεύεται από:
- Πρήξιμο, κυρίως μετά από σωματική δραστηριότητα.
- Δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας της άρθρωσης.
- Δυσκολία στο παρατεταμένο περπάτημα ή την άσκηση.
- Αίσθημα εμπλοκής ή «κλειδώματος», σε ορισμένες περιπτώσεις.
Το αίσθημα εμπλοκής ή «κλειδώματος» δεν εμφανίζεται σε όλους τους ασθενείς, ενώ η ένταση του πόνου δεν αντανακλά απαραίτητα το μέγεθος της βλάβης. Καθώς παρόμοια συμπτώματα μπορεί να προκαλούνται και από άλλες παθήσεις της ποδοκνημικής, η διάγνωση απαιτεί κλινική αξιολόγηση και κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο.
Πώς γίνεται η διάγνωση;
Η διάγνωση βασίζεται στην λήψη ιστορικού, την κλινική εξέταση και τον απεικονιστικό έλεγχο. Ο ορθοπεδικός διερευνά προηγούμενους τραυματισμούς, τη διάρκεια και τα χαρακτηριστικά του πόνου, ενώ εξετάζει την κινητικότητα και τη σταθερότητα της ποδοκνημικής.
- Οι ακτινογραφίες αποτελούν συνήθως την πρώτη απεικονιστική εξέταση, ωστόσο ορισμένες οστεοχόνδρινες βλάβες μπορεί να μην είναι ορατές σε αυτές.
- Η μαγνητική τομογραφία (MRI) παρέχει πληροφορίες για τον αρθρικό χόνδρο, το υποχόνδριο οστό και πιθανές συνοδές κακώσεις των συνδέσμων. Μπορεί επίσης να αναδείξει οστικό οίδημα γύρω από τη βλάβη.
- Η αξονική τομογραφία (CT) αποτυπώνει με μεγαλύτερη λεπτομέρεια το οστικό τμήμα της βλάβης, τις υποχόνδριες κύστεις και το βάθος του ελλείμματος, βοηθώντας στον σχεδιασμό της θεραπείας όταν χρειάζεται.
Θεραπεία
Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, τη σταθερότητα και τα χαρακτηριστικά της βλάβης, την ηλικία και τις λειτουργικές απαιτήσεις του ασθενούς.
Συντηρητική αντιμετώπιση
Σε επιλεγμένες περιπτώσεις, όταν η βλάβη είναι σταθερή και δεν υπάρχει μετατοπισμένο οστεοχόνδρινο τμήμα, μπορεί να επιλεγεί αρχικά συντηρητική θεραπεία. Η αντιμετώπιση περιλαμβάνει προσαρμογή των καθημερινών και αθλητικών δραστηριοτήτων, με αποφυγή όσων προκαλούν πόνο. Όπου απαιτείται, συστήνεται προσωρινός περιορισμός της φόρτισης ή χρήση ειδικής ορθοπεδικής μπότας. Η φυσικοθεραπεία προσαρμόζεται στα συμπτώματα και στοχεύει στη βελτίωση της κινητικότητας, της μυϊκής δύναμης και του ελέγχου της άρθρωσης.
Σε ορισμένους ασθενείς, οι ενδαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος ή πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP) μπορεί να συμβάλουν στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, χωρίς όμως να εξασφαλίζουν αναγέννηση του αρθρικού χόνδρου. Η πορεία αξιολογείται με τακτική κλινική παρακολούθηση και όταν χρειάζεται, επαναληπτικό απεικονιστικό έλεγχο καθώς η υποχώρηση του πόνου δεν συνεπάγεται απαραίτητα πλήρη επούλωση της βλάβης.
Χειρουργική αντιμετώπιση
Η χειρουργική αντιμετώπιση εξετάζεται όταν ο πόνος και οι λειτουργικοί περιορισμοί επιμένουν παρά την κατάλληλη συντηρητική αντιμετώπιση ή όταν υπάρχει ασταθές ή μετατοπισμένο οστεοχόνδρινο τμήμα. Η επιλογή της επέμβασης εξαρτάται από το μέγεθος, το βάθος και τη θέση της βλάβης, καθώς και από την κατάσταση του χόνδρου και του υποχόνδριου οστού. Οι βασικές επιλογές περιλαμβάνουν:
- Καθήλωση του οστεοχόνδρινου τμήματος, όταν είναι βιώσιμο και διαθέτει επαρκές οστικό υπόστρωμα για σταθερή στερέωση.
- Αρθροσκοπικό καθαρισμό και «διέγερση μυελού» (microfracture-nanofractures), με μικροκατάγματα ή μικροτραυματισμούς, κυρίως σε μικρές βλάβες χωρίς σημαντικό οστικό έλλειμμα.
- Τοποθέτηση ειδικής μεμβράνης ή ικριώματος, συνήθως σε συνδυασμό με τεχνικές διέγερσης του μυελού των οστών, για την αντιμετώπιση επιλεγμένων μεγαλύτερων βλαβών. Εάν υπάρχει οστικό έλλειμμα ή υποχόνδρια κύστη, μπορεί να απαιτείται επιπλέον οστικό μόσχευμα για την αποκατάσταση του υποκείμενου οστού.
- Μεταμόσχευση οστεοχόνδρινου μοσχεύματος, σε επιλεγμένα μεγαλύτερα ελλείμματα ή μετά από αποτυχία προηγούμενης επέμβασης.
Εξατομικευμένη ορθοπεδική αξιολόγηση στην Αθήνα
Ο επίμονος πόνος στον αστράγαλο ή η δυσκολία επιστροφής στην άθληση μετά από διάστρεμμα χρειάζονται ορθοπεδική διερεύνηση. Ο Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος, Ορθοπεδικός Χειρουργός & Αθλητίατρος και Διευθυντής της Ορθοπεδικής Κλινικής Χειρουργικής Κάτω Άκρων & Ρομποτικής Χειρουργικής στο Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, στο Μαρούσι, αξιολογεί κάθε περίπτωση και προτείνει την κατάλληλη αντιμετώπιση με βάση τα χαρακτηριστικά της βλάβης και τις ανάγκες του ασθενούς. Επικοινωνήστε με το ιατρείο μας για να προγραμματίσετε την εξέτασή σας και να συζητήσουμε μαζί τις κατάλληλες θεραπευτικές επιλογές για τη δική σας περίπτωση.
Δρ. Ιωάννης Γιαννακόπουλος, MD, PhD, MHCM
Ορθοπεδικός Χειρουργός – Αθλητίατρος
Διευθυντής Ορθοπεδικής Κλινικής Χειρουργικής Κάτω Άκρων και Ρομποτικής Χειρουργικής Ιατρικό Κέντρο Αθηνών
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Κολωνίας, Γερμανίας
Master of Science Διοίκηση Μονάδων Υγείας , Πανεπιστήμιο Κύπρου
τ. Αν. Διευθυντής Πιστοποιημένου Κέντρου Αρθροπλαστικής Ισχίου & Γόνατος και Χειρουργικής Γόνατος,
τ. Διευθυντής Τμήματος Χειρουργικής Ποδοκνημικής και Άκρου Ποδός, Municipal Hospital Nettetal Germany
Λεωφόρος Κηφισίας 56 & Δελφών, Ιατρικό Κέντρο Αθηνών, Μαρούσι
Τηλέφωνα Επικοινωνίας: 6981105000


